Katarakt Nedir ?

KATARAKT: GÖZLERİNİZDE SESSİZCE GELİŞEN BULANIKLIK

Göz sağlığımız genellikle ihmal edilir. Ancak katarakt, yaşlılıkla özdeşleşmiş bir hastalık olmasına rağmen, gençlerde bile görülme ihtimali olan ciddi bir göz sorunudur. Bu yazıda, kataraktın ne olduğunu, belirtilerini, nedenlerini, tedavi seçeneklerini ve genç yaşta ortaya çıkma nedenlerini sade bir dille anlatıyoruz.
Katarakt Nedir?

Katarakt, göz merceğinin şeffaflığını kaybederek matlaşmasıdır. Mercek bulanıklaştıkça görüntüler de netliğini yitirir. Sanki buğulu bir camdan dışarı bakıyormuş gibi görmeye başlarsınız.

Belirtileri Nelerdir?

Katarakt yavaş yavaş ilerlediği için ilk başta fark edilmeyebilir. Ancak zamanla şu şikayetler başlar:

• Görmede bulanıklık veya puslu görme
• Işık hassasiyeti (göz kamaşması)
• Gece görüşünün zorlaşması
• Renkleri soluk veya sararmış görme
• Gözlük numarasının sık değişmesi

Neden Oluşur?

En yaygın neden yaşlanmadır. Ancak aşağıdaki durumlar da katarakta yol açabilir:

• • Ailede katarakt hikayesi olması
    
  • İleri yaş grupları
  • Diyabet veya hipertansiyon gibi sistemik hastalıklar
  • Lens içindeki protein birikimi
  • Lensin yaşlanması
  • Ailevi metabolik hastalıklar (şeker hastalığı vb.)
  • Uzun süreli kortizon kullanımı
  • Gebelikte ilaç kullanımı ya da anne adayının geçirdiği hastalıklar (örneğin kızamıkçık)
  • Hipertansiyon
  • Glokom
  • Göz yaralanması
  • Gözlüksüz uzun süre şiddetli ışığa maruz kalmak
  • Aşırı Kilo, Sigara içmek
  • UV ışığına uzun süre maruz kalmak
  • Ailede katarakt hikayesi olması

Katarakt Kimlerde Görülür?

60 yaşlarından sonra oldukça yaygın bir hastalıktır. Ancak bebekler ve Gençler de dahil olmak üzere her yaş grubu insanda görülebilmektedir. Yaş ilerledikçe sıklığı artmaktadır. Yaş faktörü lensin özel yapısı sebebiyle oldukça önemlidir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Hastanın görme oranının ölçümü için test yapılmaktadır. Ardından biyomikroskop denilen bir aletle hastanın görüşünü etkileyen problemler araştırılmaktadır. Lensin yoğunluğunda eğer artış var ise hastaya katarakt teşhisini konulmaktadır. Erken evrelerde olan katarakt için detaylı bir muayene yapılması gerekmektedir.

Katarakt Nasıl Tedavi Edilir?

Kataraktın tek tedavisi cerrahidir. Ancak hastanın görme kapasitesindeki duruma göre ameliyat zamanında erteleme söz konusu olabilmektedir. Hastaya katarakt tanısı konduktan sonra ameliyat sonrası komplikasyon gelişmemesi için ne kadar erken ameliyat olursa o kadar iyi olduğunu söylememiz gerekmektedir. Cerrahi fako yöntemiyle yapılmaktadır. Fako yönteminde göz içindeki doğal mercek çıkarılarak yerine yapay bir mercek yerleştirilmektedir.

Burada tek odaklı mercek ve akıllı mercek olarak iki tip mercek kullanılmaktadır. Tek odaklı mercekler ile hastalar uzağı net bir şekilde görebilmekte ancak yakın görüş için ilerleyen zamanlarda gözlük kullanmaları gerekmektedir. Akıllı mercekler ile hastalar uzak, orta ve yakın mesafeleri gözlüksüz görebilmektedir.

FAKO (Fakoemülsifikasyon) Nasıl Bir Tekniktir?

FAKO'lu katarakt ameliyatında klasik cerrahideki gibi dikiş yoktur. Bu nedenle de, halk arasında lazerli ya da dikişsiz yöntem olarak bilinmektedir. Bu teknikte, göze 3 mm'den küçük bir kesiden girilirek, lensin zarı yuvarlak olarak çıkarılmaktadır.

Katarakt; ultrason dalgaları veren bir cihaz ile sıvılaştırılarak emilir ve yerine katlanabilir yeni göz merceği yerleştirilir. Bu ameliyatta kullanılan mercekler dikişli katarakt ameliyatında kullanılan merceklerden farklıdır.

Akıllı Merceklerin Tek Odaklı Merceklere Göre Avantajları Nedir?

Tek odaklı mercek ile uzak net görülürken yakını görmek için gözlük kullanmak gereklidir. Akıllı mercekler ise;

• Gözlerde yakın, uzak ve orta mesafede net görüş sağlar.
• Gözlük kullanmaya gerek kalmaz.
  
• Ara mesafeleri net görmeyi sağlar. (Bilgisayar kullanım mesafesi, televizyon izleme mesafesi vb.)
  
• Gözlüksüz her mesafeyi net gören hastaların yaşam kaliteleri belirgin derecede artar.

Mercek Uzun Süre Göz İçinde Kalıyor mu?

Gözde darbe, travma gibi olumsuz bir durum yaşanmadığı sürece mercekler göz içerisinde ömür boyu sabit bir şekilde kalmaktadır.

Bebek ve Çocuklarda Katarakt

Yenidoğan döneminde görülen tipine ‘doğumsal katarakt’ adı verilmektedir. Bunlar; ailesel olabilir veya olmayabilir. Bir ya da iki göz birden olabilmektedir. Genellikle doğumsal kataraktlarla birlikte gözü ilgilendiren başka hastalıklar da görülebilmektedir. Doğumdan sonraki ilk birkaç hafta, sinir sistemi ve görme yolları ile ilgili hızlı gelişmelerin yaşandığı bir dönemdir. Erken tanı ve uygun zamanda cerrahi önemlidir. Bu dönemde göz ve ilgili beyin alanları görme konusunda yeteri kadar uyarı alamazlarsa normal görme fonksiyonu gelişimi olamaz. Daha sonra da bu gelişim sağlanamaz.

Genç Yaşta Katarakt

Genellikle ilerleyen yaşla birlikte görüldüğü düşünülen katarakt hastalığı, genç yaştada ortaya çıkabilir.

Katarakt genellikle 50 yaşından sonra görülür. Ancak hastalarımızın yaklaşık % 5‘inde 40’lı yaşlarda katarakta bağlı görme azlığı gelişmektedir. Bu durum, neden bu kişilerde kataraktın erken yaşta ortaya çıktığı sorusunu akla getirmektedir.

Genç Yaşta Katarakt Oluşumunun Nedenleri

40’lı yani genç yaşlarda kataraktgelişmesinin çeşitli nedenleri vardır. Bunların başında genetik yatkınlık gelmektedir. Bazı ailelerde yapısal olarak erken yaşta katarakt gelişimi gözlenmektedir.

Kataraktın erken, genç yaşta oluşmasının en sık nedenleri şunlardır;

• Miyopi,
• Şeker hastalığı (diyabet),
• Üveit,
• Gece körlüğü,
• Down sendromu gibi hastalıkların varlığı yer almaktadır.
• Göze Alınan Darbe ve yaralanmalar

Kataraktın gelişme riski diyabet hastalarında %60 daha fazladır. Bu hasta grubunda hızlı ilerleyen katarakt, 30’lu ya da 40’lı yaşlarda da önemli bir göz sorunu haline gelebilir. Ayrıca gözün uvea bölgesinin iltihabı olan üveit hastalığı ve tedavisinde kullanılan steroidli damlalar da katarakt oluşum riskini arttırmaktadır. Bunun yanı sıra göze gelen travma, göz cerrahisi geçirmiş olmak, radyasyona maruz kalmak, uzun süreli kortizon kullanımı katarakt ve buna bağlı görme azlığının erken ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Kataraktın gelişmesi nasıl önlenebilir?

Bazı yaşam koşulları kataraktın erken gelişmesine neden olmaktadır.

• Fazla güneş ışığına, özellikle ultraviyole ışınlarına maruz kalmak,
• Şişmanlık,
• Sigara içmek,
• Aşırı alkol tüketimi,

Günümüzde kataraktın cerrahi dışında bir tedavisi yoktur. Buna karşın koruyucu önlemlerin alınması göz sağlığını korumada ve kataraktın gelişmesini önlemede yardımcı olur.

Bu amaçla;

• Sigara kullanımının bırakılması,
• Güneş ve ultraviyole ışınlarından koruyucu gözlük takılması,
• Antioksidan içeren C vitamininden zengin beslenme,
• Alkol tüketiminin azaltılması,
• Şişmanlığın önlenmesi önerilmektedir.

Düzenli göz muayenelerinin yapılması ve erken tanı ve gerekiyorsa tedavinin yapılması bu nedenle çok önemlidir.

Genç Yaşta Katarakt Tanısı

Genç yaşta katarakt tanısı göz muayenesiyle konur. Hastalar, genelde ‘sisli ya da dumanlı görme’ şikayetiyle göz doktoruna başvurur. Bu durum zaman içinde görmeyi önemli ölçüde bozar. Özellikle geceleri karşıdan gelen ışığın dağılmasına bağlı olarak okuma zorluğu, yüzleri tanıma ve televizyon izlemede zorlanma, cisimlerin renklerini daha koyu veya donuk renkte görme, yakın gözlüğüne olan ihtiyacın azalması gibi belirtiler kataraktın habercisidir. Bu tür şikayetleriniz varsa zaman kaybetmeden göz doktoruna başvurunuz.

Genç Yaşta Katarakt Tedavisi

Kataraktın etkili tek tedavisi ameliyattır.Katarakt ameliyatı modern tekniklerin gelişimiyle, damla anestezisiyle ve narkozsuz ağrısız bir şekilde gerçekleşmektedir.

Genç yaşta gelişen kataraktlarda ameliyat başarısı nasıl sağlanır?

Katarakt Ameliyatı başarısında hekimin cerrahi deneyimi, yeni teknolojik cihazların kullanımı ve mercek kalitesinin önemi büyüktür. Bu ameliyatlarda, tek kullanımlık kaliteli malzeme ve kaliteli merceklerin kullanılması ameliyat başarısı açısından büyük öneme sahiptir.

Genç yaşta gelişen kataraktlarda mercek seçimi önemli midir?

Katarakt cerrahisinde yapısı bozulan mercek çıkartılır ve görmeyi sağlayan yapay bir mercek yerleştirilir. Hastaya uygun göziçi mercek seçimi çok önemlidir. Mercek seçimi gözün uygunluğu ve hastanın yaşam şekli, mesleği, istek ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak yapılmaktadır. Günümüzde farklı özelliklerde göziçi mercek seçenekleri mevcuttur.